Sezon narciarski w pełni, a wraz z nim niestety rośnie liczba urazów na stokach. Skręcone kolana, złamane nadgarstki, uszkodzone kostki – to codzienność zimowych kurortów. Większości tych kontuzji można jednak uniknąć. Sprawdź, jakie urazy najczęściej dotykają miłośników białego szaleństwa i co zrobić, aby wrócić z urlopu w pełnym zdrowiu.
Dlaczego sporty zimowe wiążą się z ryzykiem?
Narciarstwo i snowboarding to dyscypliny łączące wysoką prędkość z nieprzewidywalnymi warunkami. Na bezpieczeństwo wpływa wiele czynników:
- Warunki atmosferyczne: oblodzona trasa, nagłe pogorszenie widoczności czy muldy powstałe w ciągu dnia.
- Zmęczenie materiału i organizmu: osłabienie koncentracji po kilku godzinach intensywnej jazdy.
- Specyfika sprzętu: sztywne buty narciarskie ograniczają ruchomość stawu skokowego, przenosząc siły na kolano, natomiast wiązania snowboardowe wymuszają stałe ustawienie obu stóp.
Statystyki wskazują, że w samych Alpach każdego sezonu dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy urazów wymagających interwencji medycznej. Świadomość zagrożeń i odpowiednie przygotowanie to najskuteczniejsze metody na ograniczenie tego ryzyka.
Najczęstsze kontuzje narciarzy
Narciarze posiadają charakterystyczny profil urazowy, wynikający bezpośrednio z mechaniki ruchu w tej dyscyplinie:
- Urazy kolana: stanowią ok. 30–40% wszystkich kontuzji. Najczęściej dochodzi do uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (ACL). Dzieje się to głównie podczas upadku do tyłu z rotacją, gdy narta wysuwa się niekontrolowanie, a ciało pozostaje z tyłu, zmuszając kolano do przyjęcia ogromnej siły skrętnej.
- „Kciuk narciarza”: uraz więzadeł kciuka powstający w momencie upadku, gdy kijek wymusza jego nadmierne odgięcie. Zlekceważenie tej kontuzji może prowadzić do trwałej niestabilności stawu.
- Urazy obręczy barkowej: zwichnięcia i stłuczenia barku wynikające z bezpośredniego uderzenia o twarde podłoże.
Najczęstsze kontuzje snowboardzistów
Snowboarding charakteryzuje się zupełnie inną biomechaniką, co przekłada się na przewagę urazów kończyn górnych:
- Urazy nadgarstka: stanowią do 40% wszystkich kontuzji snowboardowych. Wynikają z instynktownego wyciągania rąk w celu zamortyzowania upadku. Przy dużej prędkości nadgarstek przejmuje masę całego ciała, co często kończy się złamaniem lub ciężkim skręceniem.
- Uszkodzenia stawu skokowego: miękkie buty snowboardowe dają swobodę, ale słabiej stabilizują kostkę. Podczas gwałtownych skrętów lub niefortunnych lądowań łatwo o skręcenie stawu.
- Urazy głowy i kręgosłupa szyjnego: najczęściej występują przy upadkach „na plecy” podczas jazdy na krawędzi piętowej.
Jak przygotować się do sezonu?
Profilaktyka powinna zacząć się minimum 6–8 tygodni przed wyjazdem. Skuteczny trening powinien obejmować:
- Wzmocnienie stabilizacji: ćwiczenia mięśni czworogłowych ud, pośladków oraz mięśni głębokich tułowia (core).
- Budowanie wytrzymałości: przysiady, wykroki, martwe ciągi oraz tzw. deska (plank).
- Poprawę elastyczności: regularne rozciąganie sprawia, że tkanki lepiej znoszą nagłe obciążenia.
Równie ważne jest serwisowanie sprzętu. Wiązania narciarskie muszą być ustawione przez profesjonalistę, uwzględniając Twoją wagę i umiejętności. Zbyt mocno ustawiona siła wypięcia to jedna z głównych przyczyn zerwania więzadeł ACL.
Zasady bezpiecznej jazdy na stoku
Nawet najlepsza kondycja nie zastąpi zdrowego rozsądku. Aby zminimalizować ryzyko wypadku:
- Dostosuj prędkość: choć brzmi to jak oczywistość, nadmierna prędkość jest przyczyną większości kolizji.
- Monitoruj zmęczenie: najbardziej niebezpieczne są ostatnie zjazdy dnia. Jeśli czujesz, że Twoje nogi są „ciężkie”, lepiej zrezygnować z ostatniego kursu.
- Wykonaj rozgrzewkę: kilka minut dynamicznych wymachów przed pierwszym zjazdem poprawia ukrwienie mięśni i ich elastyczność.
- Przestrzegaj dekalogu FIS: zawsze ustępuj pierwszeństwa osobom jadącym poniżej Ciebie i zachowuj bezpieczny odstęp przy wyprzedzaniu.
Pierwsza pomoc przy urazach na stoku
W razie wypadku liczy się opanowanie i znajomość procedur:
- Zabezpiecz miejsce: wbij narty lub deskę w śnieg powyżej poszkodowanego (w kształcie litery X).
- Wezwij pomoc: zadzwoń pod numer alarmowy stoku lub 112.
- Nie ruszaj poszkodowanego: jeśli podejrzewasz uraz głowy lub kręgosłupa, ogranicz się do zapewnienia komfortu cieplnego.
- Zastosuj zasadę PRICE: przy urazach kończyn pamiętaj o ochronie (Protection), odpoczynku (Rest), chłodzeniu (Ice), ucisku (Compression) i uniesieniu kończyny (Elevation).
Co robić, gdy uraz się nie goi?
Niewielkie stłuczenia powinny ustąpić w ciągu kilku dni. Jeśli jednak ból się utrzymuje, zauważasz duży obrzęk lub niestabilność stawu, konieczna jest wizyta u specjalisty.
Szczególnie problematyczne bywają urazy stawu skokowego. Pozornie lekkie skręcenie może maskować pęknięcie kości lub zerwanie więzadeł. Jeśli odczuwasz silny ból przy próbie obciążenia nogi lub słyszałeś „trzask” w momencie wypadku, niezbędna jest profesjonalna diagnostyka.
Więcej o procesie rekonwalescencji przeczytasz w artykule o leczeniu i rehabilitacji po złamaniu kostki. Znajdziesz tam kompletny przewodnik, który pomoże Ci wrócić do sprawności.
Kiedy można wrócić na stok po kontuzji?
Powrót do sportu powinien być stopniowy i zatwierdzony przez fizjoterapeutę. Szacunkowe ramy czasowe to:
- Lekkie skręcenia: 2–4 tygodnie.
- Złamania: minimum 2–3 miesiące.
- Uszkodzenia więzadeł (np. ACL): często wymagają przerwy trwającej cały sezon.
Nigdy nie wracaj do jazdy, jeśli czujesz ból lub lęk przed ruchem. Zbyt wczesna aktywność znacząco zwiększa ryzyko odniesienia kolejnej, często poważniejszej kontuzji.
Podsumowanie
Sporty zimowe to fantastyczna forma aktywności, o ile pamiętamy o zasadach bezpieczeństwa. Odpowiednie przygotowanie fizyczne, sprawny sprzęt i kask na głowie to fundamenty, dzięki którym sezon narciarski zakończysz z uśmiechem, a nie w gabinecie lekarza.
Aktywność na stoku może być bezpieczne – wystarczy zachować rozwagę i dbać o kondycję przez cały rok.
Artykuł sponsorowany
